Σε μια περίοδο, όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις, ο τεχνολογικός ανταγωνισμός και οι ανησυχίες για την οικονομική ασφάλεια εντείνονται, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίζει να σκληρύνει τη στάση της απέναντι στις ξένες επενδύσεις, που θεωρούνται δυνητικά επισφαλείς για κρίσιμους τομείς της οικονομίας της. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε χθες το «πράσινο φως» στους νέους κανόνες για τον έλεγχο των ξένων επενδύσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα πιο αυστηρό ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας στρατηγικών κλάδων.

Υποχρεωτικός έλεγχος επενδύσεων σε άμυνα, ημιαγωγούς, AI και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

Με 508 ψήφους υπέρ, 64 κατά και 90 αποχές, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη συμφωνία, που επετεύχθη μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ, εισάγοντας υποχρεωτικό έλεγχο ξένων επενδύσεων σε ευαίσθητους τομείς, όπως η άμυνα, οι ημιαγωγοί, η τεχνητή νοημοσύνη, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η νέα νομοθεσία εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της ΕΕ για την οικονομική ασφάλεια και αποτυπώνει τη σαφή πρόθεση των Βρυξελλών να περιορίσουν την εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες σε κρίσιμες τεχνολογίες και στρατηγικές υποδομές.

Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι όλα τα κράτη-μέλη θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου ξένων επενδύσεων στους στρατηγικούς τομείς, με στόχο να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανοί κίνδυνοι για την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη. Παράλληλα, οι διαδικασίες των εθνικών μηχανισμών ελέγχου θα εξορθολογιστούν, ώστε να μειωθεί η γραφειοκρατία και να καταστεί η Ένωση πιο ελκυστική για επενδύσεις που δεν θεωρούνται επικίνδυνες.

Εναρμονισμένη στάση

Κεντρικό στοιχείο της νέας προσέγγισης είναι η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν μεγαλύτερο συντονισμό και κοινή αντιμετώπιση διασυνοριακών κινδύνων ασφαλείας, ιδιαίτερα σε τομείς που σχετίζονται με προηγμένες τεχνολογίες και κρίσιμες υποδομές.

Η νέα νομοθεσία επεκτείνεται και σε συναλλαγές εντός της ΕΕ, όταν διαπιστώνεται ότι πίσω από την επένδυση βρίσκονται φυσικά ή νομικά πρόσωπα από τρίτες χώρες, επιχειρώντας να καλύψει κενά που είχαν εντοπιστεί στο προηγούμενο πλαίσιο.

Το μήνυμα της νέας νομοθεσίας ήταν ιδιαίτερα αιχμηρό. Ο εισηγητής του Κοινοβουλίου, Raphaël Glucksmann, δήλωσε ότι η Ευρώπη «κλείνει ένα κεφάλαιο ευρωπαϊκής αφέλειας», σημειώνοντας ότι ορισμένα τρίτα κράτη επιδιώκουν να αποκτήσουν έλεγχο σε ευαίσθητους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Όπως τόνισε, η ΕΕ εγκαταλείπει σταδιακά την παθητική στάση των προηγούμενων ετών, κατά την οποία αρκετά κράτη-μέλη επέτρεπαν την είσοδο ξένων κεφαλαίων χωρίς επαρκή έλεγχο των γεωπολιτικών ή τεχνολογικών συνεπειών.

Η συζήτηση για την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης εντάθηκε τα τελευταία χρόνια υπό το βάρος της πανδημίας, του πολέμου στην Ουκρανία και των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει από τον Ιανουάριο του 2024 την αναθεώρηση του υφιστάμενου πλαισίου, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή το 2020, κρίνοντας ότι υπήρχαν σημαντικά κενά στην εφαρμογή και μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Νέος βιομηχανικός σχεδιασμός

Η αυστηροποίηση των ελέγχων συνδέεται άμεσα με τη νέα βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ. Η Επιτροπή έχει ήδη δεσμευτεί να προχωρήσει σε πρωτοβουλίες, που θα καθορίζουν προϋποθέσεις για ξένες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, ενώ στις αρχές Μαρτίου παρουσίασε τη νομοθετική πρόταση «Industrial Accelerator Act», η οποία αποσκοπεί στην επιτάχυνση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παραγωγής.

Στόχος των Βρυξελλών είναι η Ευρώπη να παραμείνει ανοιχτή στις ξένες επενδύσεις, χωρίς όμως να θέτει σε κίνδυνο την τεχνολογική της αυτονομία, την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών και την ανθεκτικότητα της οικονομίας της.

Ο νέος κανονισμός αναμένεται τώρα να λάβει και την επίσημη έγκριση του Συμβουλίου της ΕΕ, ώστε να τεθεί σε ισχύ και να εφαρμοστεί 18 μήνες αργότερα.

Πηγή: https://www.sepe.gr/